مدیریت آب و فاضلاب روستایی شهرستان کرج

2-1 . ويژگي هاي شيميائي آب:
1-2-1 . مواد شيميائي سمي:
اين دسته گروهي از مواد شيميايي است كه حضور آنها با غلظت بيش از حد مجاز در آب
آشاميدني، امكان به خطر انداختن سلامت مصرف كننده را دار د . اين مقادير كه بر مبنأ
2 ليتر آب آشاميدني براي يك انسان 70 كيلوگرمي در نظر / متوسط مصرف روزانه 5
گرفته ميشود در جدول شماره 2 بيان ميگردد.
جدول 2 – حدود مجاز مواد شيميائي سمي
mg/l رديف نوع تركيب حداكثر غلظت
0/05 (As) 1 تركيبات آرسنيك بر حسب
0/01 (Cd) 2 تركيبات كادميم بر حسب
0/05 (CN) 3 تركيبات سيانور بر حسب
0/1 (Pb) 4 تركيبات سرب بر حسب
0/001 (Hg) 5 تركيبات جيوه بر حسب
0/01 (Se) 6 تركيبات سلينوم بر حسب
0/05 (Cr) ( 7 تركيبات كرم (شش ظرفيتي
0/01 (B) 8 تركيبات بور بر حسب
0/01 (Ba) 9 تركيبات باريم بر حسب
شركت ملي گاز ايران
امور بهداشت، ايمني و محيط زيست
راهنما:
ويژگي هاي آب آشاميدني،
نمونه برداري و آزمايشات
صفحه 5 از 36
HSE-GU-H-133(0)-85
2-2-1 . آفت كش ها:
با توجه به اينكه رو ش هاي متداول در تصفيه آب باقيمانده آفت ك ش ها را جدا
نميكند، بنابراين در صورت موجود بودن باقيمانده آفت كش ها در آب لازم است
روش هاي پالايش صحيحي در جهت حذف آن بكار گرفته شو د . حداكثر مقدار
مجاز بعضي از آفت كشهاي مهم در جدول شماره 3 آمده است.
جدول 3 – حداكثر مجاز سموم شيميايي و حشره كشها
(mg/l) نام ماده حداكثر مجاز
0/ الدرين 0017
0/ دي الدرين 0017
0/ اندرين 0002
0/ هپتاكلر 0018
0/ ليندين 0004
0/ متوكسي كلر 1
0/ كاربامات 1
0/ كلردان 0003
0/ توگزافن 0005
0/ د. د. ت 0042
3-2-1 . فلوئور:
با رعايت اين نكته كه غلظت فلوئور در آب تابع درجه حرارت محيط ا س ت مقدار
( 0 ميلي گرم در ليتر پيشنهاد ميگردد. (جدول شماره 4 /6 – 1/ آن 7
جدول 4 – حدود مجاز فلوئور در آب آشاميدني
ميانگين حداكثرهاي دماي روزانه
(0C) ( محيط در سال (حداقل 5 سال
حداقل لازم
(mg/l)
مقدار مناسب
(mg/l)
حداكثر مجاز
(mg/l)
1/7 1/2 0/9 12 - 10
1/5 1/1 0/8 15 - 12
1/3 1 0/8 17 - 15
1/2 0/9 0/8 21 - 17
1 0/8 0/7 26 - 21
0/8 0/7 0/6 33 - 26
شركت ملي گاز ايران
امور بهداشت، ايمني و محيط زيست
راهنما:
ويژگي هاي آب آشاميدني،
نمونه برداري و آزمايشات
صفحه 6 از 36
HSE-GU-H-133(0)-85
4-2-1 . نيترات ها:
حداكثر مجاز نيتراتهاي موجود در آب آشاميدني نبايد از 45 ميلي گرم در ليتر
NO بر حسب يون نيترات ( 3
-
) تجاوز كند.
5-2-1 . نيتريت ها:
NO مقدار تركيبات نيتريت بر ح س ب يون نيتريت ( 2
-
0 ميلي گرم / ) نبايد از 004
در ليتر تجاوز كند.
0 ميكروگرم در ليتر. / 6-2-1 . تركيبات حلقوي چند هستهاي: حداكثر 2
7-2-1 . ساير تركيبات شيميا يي: ويژگيهاي ساير مواد شيميائي موجود در آب بايد با
مشخصات بيان شده در جدول شماره 5 مطابقت كند.
جدول 5 – مشخصات ساير مواد شيميائي در آب آشاميدني
رديف نوع تركيب
حداكثر مقدار مطلوب
(mg/l)
حداكثر مقدار مجاز
(mg/l)
1500 500 1800C 1 باقيمانده تبخير در
500 150 (CaCO 2 سختي كل بر حسب ( 3
200 75 (Ca) 3 كلسيم بر حسب
150 50 (Mg) 4 منيزيم (*) بر حسب
0/5 0/05 (Mn) 5 منگنز بر حسب
1 0/2 (Fe) 6 آهن بر حسب
15 5 (Zn) 7 روي بر حسب
1/5 0/05 (Cu) 8 مس بر حسب
400 200 (SO 9 سولفات (*) بر حسب ( 4
600 200 (Cl) 10 كلرو بر حسب
0/05 0/002 (N) 11 آمونياك بر حسب
0/2 0/ 12 پاك كنندهها 1
0/2 0/1 P 13 فسفاتها
(*) در صورتي كه مقدار سولفات بيش ت ر از 250 ميلي گرم در ليتر باشد، مقدار منيزيم نبايد از 30 ميلي گرم در
ليتر تجاوز كن د . ولي چنانكه مقدار سولفات كمتر از 250 ميلي گرم در ليتر است مقدار منيزيم حداكثر تا
150 ميلي گرم در ليتر قابل قبول خواهد بود.
(**) وجود مواد پاك كننده در آب حداكثر تا مقداري مجاز است كه موجب توليد بو، طعم و يا كف در آب
نگردد.
شركت ملي گاز ايران
امور بهداشت، ايمني و محيط زيست
راهنما:
ويژگي هاي آب آشاميدني،
نمونه برداري و آزمايشات
صفحه 7 از 36
HSE-GU-H-133(0)-85
3-1 . استانداردهاي باكتريولوژيكي آب آشاميدني:
آب آشاميدني بايد از باكتر ي هاي كليفرم عاري باش د . هنگامي كه استانداردهاي
باكتريولوژيك توصيه م ي گردد بايد توجه داشت كه بين آب شبك ه هاي بزرگ كه توسط
عده زيادي از مر د م مصرف م ي شود و چا ه هاي خانگي يا چشم ه ها و چا ه هائي كه توسط
عده كمي از مردم مورد استفاده قرار م ي گيرد تفاوت از نظر نحوه آبرساني وجود دار د .
بعنوان مثال : در مورد اجتماعات كوچك ممكن است لوله كشي از منبع آب از نظر
اقتصادي عملي نباشد. بايد در نظر داشت كه آيا آب لوله كشي كلرينه شده است؟ و نمونه
برداري قبل و يا بعد از وارد شدن آب به شبكه توزيع صورت گرفته اس ت . نحوه نمونه
برداري جهت آزمايش باكتريولوژيك آب داراي اهميت بسياري است.
4-1 . ويژگي راديولوژيكي:
حداكثر مجاز اشعه آلفا و بتا در آب شرب طبق جدول شماره 6 ميباشد.
جدول 6 – حداكثر مجاز مواد راديواكتيو
10 كوري) در ليتر - تراكم كل اشعه آلفا 3 پيكو كوري ( 12
10 كوري) در ليتر - تراكم كل اشعه بتا 30 پيكو كوري ( 12
شركت ملي گاز ايران
امور بهداشت، ايمني و محيط زيست
راهنما:
ويژگي هاي آب آشاميدني،
نمونه برداري و آزمايشات
صفحه 8 از 36
HSE-GU-H-133(0)-85
2. تقسيم بندي آب هاي آشاميدني:
1-2 . آب هاي لوله كشي شده:
1-2-2 . آب هاي تصفيه شده (نمونه برداري در هنگام ورود به شبكه توزيع):
آب تصفيه شده بايد فاقد كليفرم باش د . در مواردي كه اين نوع آ ب ها مورد آزمون قرار
ميگيرند بايد آزماي ش هاي تائيدي براي وجود كليفر م ها انجام گير د . زيرا در پار ه اي از
موارد بعضي از باسيلو س ها ممكن است در محيط آبگوشت لاكتوز واكنشي مشابه
كليفرمها توليد كنند.
2-1-2 . آب هاي تصفيه نشده (نمونه برداري در هنگام ورود به شبكه توزيع):
در اولين نمونه برداري آب يا در يك نمونه اتفاقي وجود سه باكتري كليفرم در 100 ميلي
ليتر مي تواند مورد قبول قرار گير د . (در صورتي كه اشريشياكلي نباشد و مشروط بر
آنكه در نمونه بردار ي هاي بعد ي تعداد كليفر م ها كمتر از 3 باشد ). چنانچه سه باكتري
كليفرم ثابت ماند و يا افزايش يافت نشانه آن است كه اين نوع آب جهت آشاميدن
مناسب نميباشد.
3-1-2 . آب هاي تصفيه شده (نمونه برداري از داخل شبكه توزيع):
در بسياري از موارد ممكن است آبي كه در هنگام ورود به شبكه توزي ع از كيفيف خوبي
برخوردار بوده تا رسيدن به دست مصرف كننده (شير آب مناز ل ) در اثر اشكالاتي نظير
پس زدن آب و يا آب بندي نبودن مح ل هاي اتصال كه ممكن است د رسيستم توزيع
وجود داشته باشد به باكتر ي هاي كليفرم آلوده شو د . در صورتي كه به طور اصولي بايد
نمونههائي كه ا ز داخل شبكه توزيع از جمله منازل برداشت م ي شود عاري از باكتري
كليفرم باشد.
2-2 . آب هاي لوله كشي نشده:
از منابع آبي لوله كشي نشده (چشمه، قنات، چاه) با اعمال روش هاي بهسازي مثل دور
كردن منابع آلودگي از منبع آب و پوشانيدن سطح چا ه هاي كم عمق، در اولين نمونه
برداري ي ا در يك نمونه اتفاقي وجود تا 10 باكتري كليفرم در 100 ميلي ليتر آب مشروط بر
آنكه اشريشياكلي نباشد و در نمونهبرداريهاي بعدي كمتر از 10 باكتري كليفرم باشد قابل
قبول است. اگر اين امر امكان پذير نباشد جدول شماره 7 توصيه ميگردد.
شركت ملي گاز ايران
امور بهداشت، ايمني و محيط زيست
راهنما:
ويژگي هاي آب آشاميدني،
نمونه برداري و آزمايشات
صفحه 9 از 36
HSE-GU-H-133(0)-85
جدول 7 – حد مجاز كيفيت باكتريولوژي و بيولوژيكي آب آشاميدني
نوع آب آشاميدني
تعداد كليفرمها در 100
ميلي ليتر نمونه
تعداد اشيرشياكلي در 100
ميلي ليتر نمونه (كليفرم با
منشأ مدفوعي)
ملاحظات
آب لوله كشي شده:
1-1 . آب تصفيه شده كه وارد
سيستم شبكه توزيع
ميگردد.
صفر صفر
در هيچ نمون ه اي كليفرم وجود نداشته
باشد.
2-1 . آب تصفيه نشده كه وارد
سيستم شبكه توزيع
ميگردد
صفر صفر
حداكثر 2 كليفرم در نمونه هاي اتفاقي
مشروط بر اينكه:
الف) نمونه فاقد كليفرم مدفوعي باشد.
ب) منبع آب بطور منظم و مستمر تحت
كنترل بهداشتي قرار داشته باشد.
ج) 98 % نمونه هاي گرفته شده در طي
سال فاقد كليفرم باشد.
1
3-1 . آب در شبكه توزيع
صفر
صفر
بايد 95 % نمونه هاي گرفته شده در طي
سال فاقد كليفرم باشد و يا در يك نمونه
اتفاقي تعداد كليفرم از 2 عدد تجاوز
نكند.
2 آبهاي لوله كشي نشده صفر صفر
در نمونه هاي اتفاقي تعداد كليفرم از 10
عدد تجاوز نكند.
3 آب بطري شده صفر صفر
د هيچ نمونه اي كليفرم وجود نداشته
باشد.
4 آب مصرفي در مواقع ضطراري
صفر صفر
در مواقعي كه امكان تطبيق چنين آبي با
حد مجاز نباشد بايستي آموزش عمومي
نسبت به جوشاندن آب عملي گردد.
شركت ملي گاز ايران
امور بهداشت، ايمني و محيط زيست
راهنما:
ويژگي هاي آب آشاميدني،
نمونه برداري و آزمايشات
صفحه 10 از 36
HSE-GU-H-133(0)-85
3. استراتژي نمونه برداري جهت آناليز:
1-3 . كليات:
1-1-3 . هدف از نمونه گيري بدست آوردن قسمت كوچكي از آب است كه نمايانگر
خصوصيات واقعي منبع اصلي باشد و عوامل مهم در اين راستا عبارتند ا ز : نقاط
نمونه گيري، زمان و تناوب نمونه گيري حفظ تركيبات نمونه تا لحظه آزمون
2-1-3 . در هر روش نمونه گيري قواعد زير بايد بكار رود:
الف) نمونهها بايد نمايانگر وضعيت موجود در نقطه نمونه گيري باشد.
ب) حجم نمونه بايد در حدي باشد كه تكرار آزمون به تعداد مورد نظر ميسر
گردد.
ج) نمونهها بايد طبق روشي جم ع آوري، بسته بندي و حمل و نقل شود كه
پيش بيني و مراقب ت هاي لاز م جهت عدم تغيير در تركيبات و خصوصيات
ويژه آن تا مرحله اجراي آزمايش صورت پذيرد.
3-1-3 . نمونهها را بايد بطور معمول بدون جدا كردن ذرات معلق برداشت و در صورت ي
كه آب موجود در منبع اصلي داراي مواد كلوئيدي و يا مواد معلق به هم پيوسته
باشد. بايد نمونهها بطور نسبي نمايانگر اين مواد نيز باشد.
2-3 . ظروف حمل نمونه:
اين ظروف بايد از نوع پلاستيك خشك (پلي اتيلن) و يا شيشهاي باشد كه بدليل نشكن
بودن ظروف پلي اتيلن معمولاً به نوع شيش ه اي برتري دار د . ولي در مورد نمون ه هائي كه
داراي تركيباتي مانند فسفر است در غلظتهاي بالا بايد از نوع شيشهاي استفاده نمود.
1-2-3 . ظروف پلي اتيلن را در محلول 5 درصد يد در محلول 8 درصد يدور پتاسيم
بمدت يك هفته قرار دهيد تا به صورت غير فعال در آيد.
2-2-3 . در جمع آوري نمونه براي آزمو ن هاي باكتريولوژي لازم است ظروف حمل
نمونه در ابتدا سترون شده و سپس به كار رود . اينگونه نمون ه ها بايد به فوريت
مورد آزمون قرار گيرد و در غير اي ن صورت با قرار دادن نمون ه ها در محل
تاريك و درون يخ مسائلي مانند تكثير و يا از ميان رفتن خصوصيات
شركت ملي گاز ايران
امور بهداشت، ايمني و محيط زيست
راهنما:
ويژگي هاي آب آشاميدني،
نمونه برداري و آزمايشات
صفحه 11 از 36
HSE-GU-H-133(0)-85
ميكروبيولوژي تا حدود 24 ساعت پس از جم ع آوري به حداقل م ي رسد. ولي
در هر صورت اولويت دارد تا شش ساعت اوليه آزمايش گردد.
3-2-3 . در هنگام نمونه گيري از آ ب هاي كلردار بايد چند قطره از محلول ده درصد
تيوسولفات نيز به ظروف نمونه گيري اضافه نمود.
3-3 . روش هاي نمونه گيري:
1-3-3 . روش نمونه گيري از آب هاي زير زميني:
وسائل مورد نياز:
الف) بطري دهان گشاد شيش ه اي و يا پلاستيكي س اخته شده از مواد غير سمي به
حجم 200 تا 500 ميلي ليتر كه قبلاً استريل شده و درپوش آن از نوع پيچي و
يا توپي بوده و اين درپوش نيز به وسيله ورقه آلومينيومي و يا كاغذي ضخيم
استريل پوشيده شده و بوسيله كش و يا نخ محكم ميشود.
ب) يخدان
2-3-3 . روش نمونه گيري از شير و يا پمپ آب:
الف) به منظور بدست آوردن يك نمونه نمايانگر خصوصيات اصلي منبع آب از
شير و يا پمپ، جريان آب را بمدت يك تا دو دقيقه برقرار كنيد (لازمست
در ابتدا بوسيله شعله گاز و يا چراغ الكلي محل خروج آب را حرارت داد).
ب) كاغذ محافظ و سرپوش بطري نمونه گيري ر ا بطور يكجا با گرفتن كاغذ
محافظ از روي بطري برداريد.
ج) بطري را تا حدود 3 الي 4 سانتيمتري لبه آن از آب پر كنيد.
د) سرپوش و كاغذ را بجاي خود گذاشته و پس از محكم كردن بطري را
درون يخدان قرار دهيد.
3-3-3 . روش نمونه گيري از چشمه:
مطابق روش فوق رفتار كرده و دهانه بطري را در زير آب چشمه در محلي كه
آب آن به پائين ريخته م ي شود به دقت طوري بگيريد كه مشابه برداشتن آب از
شير باشد.
شركت ملي گاز ايران
امور بهداشت، ايمني و محيط زيست
راهنما:
ويژگي هاي آب آشاميدني،
نمونه برداري و آزمايشات
صفحه 12 از 36
HSE-GU-H-133(0)-85
4-3-3 . روش نمونه گيري از چاه هاي سرباز كم عمق:
الف) هنگام نمونه گيري از چاه و يا يك منبع سرباز كم عمق، درپوش بطري را
طبق روش بيان شده ق ب لي برداشته و بطري را واژگون كرده طوري در آب
فرو بريد كه در عمق 25 تا 40 سانتيمتري سطح آب قرار گيرد.
ب) بطري را به آرامي طوري كج كنيد كه دهانه و گردن آن به سمت بالا قرار
گيرد و در حين پرشدن از آب آ ن را در جهت مخالف خود را بطور افقي
حركت دهيد.
ج) چنان كه آب داراي جريان باشد، دهانه بطري را مستقيماً در مقابل آب
قرار دهيد.
د) بطري را از آب خارج كرده و مقداري از آب آ ن را خالي نمائيد بطور ي كه
سطح آب به 3 الي 4 سانتيمتري لبه برسد.
ه ) بطري نمونه را درون يخدان قرار دهيد.
5-3-3 . روش نمونه گيري از رودخانه، استخر، مرداب و پلاژ:
جمع آوري نمونه معمو لا از كنار منبع آب و يا از روي پل و يا كمك قاي ق هاي كوچك
انجام مي گيرد و به دليل فاصله بين منبع آب و نمون ه گير معمولا از وسايل مخصوص
بايد استفاده شود.
وسايل مورد نياز:
الف) بطري دهان گشاد شيش ه اي و يا پلاستيكي با ويژگ ي هاي بيان شده در بند
.(1-1- (الف 3
ب) وسيله نمونه گيري
ج) يخدان
جمع آوري نمونه:
الف) چنان كه نمونه ها به كمك قايق جمع آوري م ي شود، آن را جدا از جريان آب
ايجاد شده در كنار قايق برداريد.
شركت ملي گاز ايران
امور بهداشت، ايمني و محيط زيست
راهنما:
ويژگي هاي آب آشاميدني،
نمونه برداري و آزمايشات
صفحه 13 از 36
HSE-GU-H-133(0)-85
ب) پوشش محافظ و درپوش بطري را يكجا برداشته و ب  ا دقت بر روي سطح
محكمي قرار دهيد.
ج) بطري نمونه گيري را داخل وسيله نمونه برداري به طور واژگون در حالي كه
دهانه آن رو به پائين است بگذاريد.
د) وسيله نمونه گيري را عمود بر سطح آب نگهداشته و به سرعت در عمق مورد
1 متر ) سپس با كشيدن دسته وسيله / نظر فرو بريد (نيم متر، يك متر و يا 5
نمونه گيري بطري را معكوس و نمونه را جمع آوري كنيد.
ه ) وسيله نمونه گيري را از آب خارج و بطري را از درون آن برداشته و مقداري از
آب آن را خالي كنيد تا سطح آب درون بطري به 3 الي 4 سانتيمتري لبه
برسد.
و) درپوش و پوشش محافظ را بجاي خود گذارده و پس از محكم كردن برچسب
بزنيد.
ز. بطري نمونه را در يخدان قرار دهيد.
6-3-3 . روش نمونه گيري از آب هاي عميق و درياچه:
روش مشروحه در زير مقدار 800 ميلي ليتر نمونه را با تفاو ت هاي 5 متري و يا كمتر
از عمق مورد نظر جمع آوري م ي نمايد كه در اين روش از يك قايق ن س بتاً بزرگ
بعنوان پايگاه نمونه گيري و كابل فلزي با طول كافي و يك جرثقيل براي انتقال
استفاده ميشود.
وسايل مورد نياز:
الف) قايق مجهز به جرثقيل دستي و يا موتوري كه طول كابل را به متر مشخص
0 سانتيمتر به با لا / نمايد (يا كابل نشان دار باش د ) و كابل سيمي با قطر 25
بسته به طول كابل كه در انتهاي آن يك وزنه 25 تا 50 كيلوگرمي آويزان
است.
ب) حباب هاي استريليزه شده و شماره دار به حجم يك ليتر
ج) نگهدارنده بطري
شركت ملي گاز ايران
امور بهداشت، ايمني و محيط زيست
راهنما:
ويژگي هاي آب آشاميدني،
نمونه برداري و آزمايشات
صفحه 14 از 36
HSE-GU-H-133(0)-85
د) پمپ خلأ
ه ) گيره لوله لاستيكي غير فنري
و) يخدان
جمع آوري نمونه:
الف) لنگر قايق را بياندازيد.
ب) نمونه گيري بايد در محلي انجام پذيرد كه آب آن قسمت بوسيله قايق
مغشوش نگرديده است.
ج) با بكار انداختن پمپ خلأ از طريق لوله لاستيكي پمپ انتهائي، حباب نمونه
گيري را تا حد امكان تخليه كرده و سپس لوله لاستيكي را توسط گيره
مسدود نمايند.
د) حباب را به كابل متصل كرده و از كناره قايق به عمق مورد نظر بفرستيد.
ه ( پس از طي زمان پنج دقيقه جهت تثبيت شرايط معمول در محل نمونه گيري
وزنه كنترلي را رها نمائيد تا با برخورد به ماشه وزنه هاي كنترل كننده حباب،
باعث رهائي آن و در نتيجه چرخيدن و شكستن لوله شيش ه اي ته بسته شده
و لوله جمع آوري در فاصله 25 تا 35 سانتيمتري كابل شروع به جمع آوري
نمونه نمايند.
و) كابل را بسته به عمق مورد نمونه گيري پس از گذشت زمان پنج تا ده دقيقه
جمعآوري كنيد.
ز) حباب نمونه گيري را از نگهدارنده جدا كرده و با گيره، لوله لاستيكي جم ع -
آوري كننده نمونه را ببنديد.
ح) شماره حباب و عمق نمونه برداري را ثبت كرده و حباب را در صندوق يخ قرار
دهيد.
يادآوري: روش هاي نمونه گيري ديگري نيز وجود دارند كه اين عمل را در عمق
مورد نظر انجام م ي دهند ولي نكته مشترك آنها باز شدن دريچه حباب
شركت ملي گاز ايران
امور بهداشت، ايمني و محيط زيست
راهنما:
ويژگي هاي آب آشاميدني،
نمونه برداري و آزمايشات
صفحه 15 از 36
HSE-GU-H-133(0)-85
و يا بطري نمون ه گيري به رو ش هاي مختلف پ س از رسيدن به عمق لازم
ميباشد كه بدين طريق تنها آب در آن نقطه جمع آوري ميشود.
4-3 . برچسب گذاري:
پس از جمع آوري نمونه، بطري بايد به شرح زير برچسب گذاري شود:
الف) نام و نام خانوادگي نمونه گير
ب) محل نمونه گيري (با جزئيات در حدي كه با در دست داشتن اين مشخصات ، فرد
ديگري نيز بتواند از همان نقطه نمونه گيري نمايد).
ج) درجه حرارت آب در نقطه نمونه گيري
د) زمان نمونه گيري (ساعت، روز، ماه و سال)
ه ( موادي كه براي نگهداري خصوصيات نمونه تا زمان آزمون به آن اضافه شده است.
5-3 . تواتر و زمان نمونه برداري:
تواتر نمونه بردا ر ي و آزمون بسته به نوع و منبع آب، جمعيت تحت پوشش، اندازه و
حجم آب مصرفي، فص ل ، سال، نوع تصفيه و بالاخره احتمال آلودگي و بروز بيمار ي هاي
واگير متفاوت ميباشد.
براي مثال در مورد آب آشاميدني تأمين شده از منابع زيرزميني توصيه م ي شود و هر دو
هفته يكبار و براي منبع آب سطحي هر هفته يكبار نمونه برداري انجام شود.
4- در مواردي كه ارزشيابي عملكرد تصفيه خانه آب مورد نظر است نمونه برداري هر 6
ساعت و در مواردي خاص هر ساعت يكبار توصيه ميشود.
در مورد آب استخر نمونه برداري بايد در ساعاتي انجام شود كه حداكثر تعداد افراد
شناگر از آن استفاده ميكنند و تواتر نمونه برداري هر دو هفته يكبار ميباشد.
تواتر نمونه برداري بايد در موارد شيوع بيماري، افت شديد فشار آب در شبكه، حوادث
غير مترقبه مانند (سيل، زلزله و ...) و ساير موارد اضطراري و همچنين در موارد قطع
موقتي آب و تعميرات افزايش يابد.
شركت ملي گاز ايران
امور بهداشت، ايمني و محيط زيست
راهنما:
ويژگي هاي آب آشاميدني،
نمونه برداري و آزمايشات
صفحه 16 از 36
HSE-GU-H-133(0)-85
- در مورد آ ب هاي لوله كشي نشده و تصفيه نشده به علت اينكه احتمال آلودگي تابع
شرايط منطقه اي و تغييرات فصلي م ي باشد، علاوه بر كنترل ماهيانه در صورت
پيدايش هر گونه تغيير نيز بايد نمونه برداري انجام گيرد.
- در مورد آب آشاميدني در سيستم توزيع حداقل تواتر نمونه برداري بصورت جدول
شماره 8 مي باشد. همان طور كه در جدول مشخص است، تكرار نمونه برداري به ازاي
افزايش جمعيت افزايش م ي يابد. (به علت اينكه تعداد افراد بيشتري در معرض خطر
هستند) و افزايش تواتر نمونه برداري كنترل صحيح كيفيت آب را امكان پذير م ي -
سازد.
جدول 8 – حداقل تواتر نمونه برداري براي آب آشاميدني در سيستم توزيع
جمعيت مصرف كننده حداقل تعداد نمونه برداشت شده در ماه
كمتر از پنج هزار نفر يك نمونه
بين پنج هزار تا صد هزار نفر يك نمونه براي هر پنج هزار نفر
بيش از صد هزار نفر يك نمونه براي هر ده هزار نفر بعلاوه ده
6-3 . جمع آوري نمونه:
1-6-3 . جمع آوري نمونه براي تجزيه فيزيكي و شيميائي:
1. در هنگام نمونه گيري از جريا ن هاي تحت فشار، سرعت عبور جريان در لوله نمونه
گيري (آبده) را طوري تنظيم كنيد كه كمتر از 500 ميلي ليتر در دقيقه نباشد و
اين عمل پس از اولين شستشوي ظرف و تخ ل يه لوله نمونه گيري به آبده زياد براي
خارج كردن مواد تهنشين شده و يا گازهاي حبس شده انجام ميشود.
2. در موارد خاص كه گازهاي محلول در اثر افت فشار از محلول خارج م ي شود
موضوع را در برچسب نمونه ذكر كني د . نمونههائي كه درجه حرارت بالا برداشت
ميشود، با قرار داد ن لوله نمونه گيري و يك لوله شيش ه اي كاملاً شسته شده و با
يك لوله لاستيكي فاقد گوگرد، خط نمونه گيري را طوري طويل كنيد كه با كف
بطري جمع آوري نمونه تماس پيدا كند و اجازه دهيد مقدار آبي تقريباً معادل 10
شركت ملي گاز ايران
امور بهداشت، ايمني و محيط زيست
راهنما:
ويژگي هاي آب آشاميدني،
نمونه برداري و آزمايشات
صفحه 17 از 36
HSE-GU-H-133(0)-85
برابر حجم ظرف نمونه گيري پس از پر شدن ظرف از آن سر ريز ش د ه و سپس
نمونه را برداريد.
3. در صورتي كه تماس آب نمونه گيري شده با هوا در غلظت و يا ويژگ ي هاي تركيب
مورد اندازه گيري تغييري ايجاد م ي نمايد، بايد نمونه را دور از تماس با هواي خارج
برداشته و ظرف نمونه گيري را كاملاً پر نمود.
4. براي نمونه گيري از آ ب هاي رو باز در عمق مشخص مانند برك ه ها، مرداب ها مخازن
و غيره كه تماس با هوا و يا به هم خوردن آب باعث تغيير در غلظت و يا
خصوصيات تركيب مورد اندازه گيري م ي شود، بايد از وسيل ه اي براي نمونه گيري
استفاده كرد كه ساختمان آن به صورتي تهيه شده است كه آب موجود در عمق
مورد نظر را مستقيماً از طريق لوله به كف بطري نمونه گيري جريان دهد و پس از
جريان مقدار آبي معادل چهار تا ده برابر حجم ظرف نمونه گيري انجام پذيرد.
ولي چنانچه اندازه گيري گازهاي محلول در آب مورد نظر نيست م ي توان از
دستگاه ساده تري براي نمونه گيري از عمق مشخص شده و يا يك نمونه تلفيقي از
چند نقطه نمونهگيري شده در مقطع عمودي استفاده نمود.
5. در هنگام حمل و نقل نمونه تمام حجم بطري را از آب پر نكنيد بلكه لازم است
بطري داراي فضايي خالي جهت انبساط در هنگام تغيير درجه حرارت باشد و
فضاي خالي 10 تا 25 ميلي ليتر معمولاً براي اين مقصود كافي است هر چند اين
مقدار فضاي خالي از تركيدن بطري در هنگام انجماد جلوگيري نميكند.
6. هنگام نمونه گيري از مولد بخار براي اجتناب از رقيق شدن نمونه توسط بخار
متراكم شده در اثر سرد شدن و يا تغليظ آن به علت تبخير ناگهاني نمونه خارج
شده در فضاي باز باي د احتياط لازم صورت گرفته و نمونه از طريق مارپيچ سرد
كننده جمع آوري شود.
1-6 . قبل از برداشتن نمونه بايد جرياني كه دبي آن حداقل 500 ميلي ليتر در دقيقه
است برقرار و دماي نمونه سرد شده به كمتر از 37 درجه سانتي گراد برسد و
در صورتي كه نمونه براي آزمون تركيبات خاص ج م ع آوري م ي شود بايد از
شركت ملي گاز ايران
امور بهداشت، ايمني و محيط زيست
راهنما:
ويژگي هاي آب آشاميدني،
نمونه برداري و آزمايشات
صفحه 18 از 36
HSE-GU-H-133(0)-85
روش نمونه گيري كه در متن دستور كار مربوط به آزمون مشخص شده است
استفاده كرد:
حداقل مدت زمان تخليه براي پاك كردن لوله نمونه گيري جهت عبور حجم
آب توصيه شده بر حسب اندازه لوله نمونه گيري از رابطه زير محاسبه م ي -
شود:
كه در آن:
زمان (ثانيه) :T
قطر داخلي لوله (ميليمتر) :D
جدول 9 – مدت زمان تقريبي تخليه لولهها براي نمونه گيري
اندازه لوله (اينچ) مدت زمان تخليه (ثانيه بازاء هر متر طول لوله)
15 0/8
30 1/4
45 3/8
75 1/2
120 3/4
150 1
2-6 . قبل از برداشتن نمونه، ظرف نمونه گيري را با پر كر د ن يك چهارم حجم آن از
آب مورد نظر و تكان دادن و خالي كردن محتويات حداقل براي سه بار آب
كش كنيد.
3-6 . هنگامي كه غلظت تركيبات موجود در آب در دب ي هاي مختلف و يا ارتفا ع هاي
مختلف و يا تحت تأثير مقدار آب متغير است بايد كليه نمون ه ها را در هنگامي
كه ارتفاع آب در كار ك رد معمولي مولد بخار است برداشت كرد، مگر اينكه
دليل مشخصي براي نمونهگيري تحت شرايط ديگر موجود باشد.
T = D2/3
شركت ملي گاز ايران
امور بهداشت، ايمني و محيط زيست
راهنما:
ويژگي هاي آب آشاميدني،
نمونه برداري و آزمايشات
صفحه 19 از 36
HSE-GU-H-133(0)-85
در مورد آزمو ن هاي تطبيقي كه در شرايط عادي انجام م ي شود به منظور
جلوگيري از رقيق و يا غليظ شدن مواد به علت تغييرات مقدار آب در مولد
بخار نمونهها را بايد در دبيها و ارتفاع عادي مشابه برداشت كرد.
2-6-3 . نمونه براي آزمون ميكروبيولوژي:
1. هنگامي كه برداشت نمونه از طريق شير و يا لوله نمونه گيري انجام م ي شود
لازم است آب حداقل به مدت پنج دقيقه ويا بيشتر براي شستشوي كامل
سيستمي كه به مدت دو ساعت و يا بيشر راكد بوده است به ميزان شش تا
ده برابر حجم آن جريان يابد.
2. خروجي نمونه را بسته و بدون لمس كردن قسمت دروني آن را خالي كني د .
سپس با شعله مناسب و يا هر وسيله ديگري كه دوده وارد لوله نكند محل
خروجي نمونه را شعله بگيريد و در صورتي م ي توان روش استفاده از شعله را
حذف نمود كه خروج ي نمونه با استفاده از پنبه و پارچه اشباع شده با الكل
اتيليك تقليب شده ( 70 درصد) پاك شود.
3. در صورتي كه آب مورد نمونه گيري كلرينه شده و داراي باقيمانده كلر باشد
و يا عامل اكسيد كننده ديگري به صورت آزاد و يا تركيبي باشد كه به عنوان
گندزدائي آب بكار رفته است، ي ك بطري نمونه برداري محتوي مقداري
تيوسولفات سديم انتخاب كنيد، در غير اين صورت استفاده از تيوسولفات
سديم حذف ميگردد.
در حالتي كه افزودن تيوسولفات در آزمو ن هاي بعدي مانند بررسي باكتر ي -
هاي احيا كننده سولفات و غيره ايجاد مزاحمت م ي كند بايد از به كار بردن
تيوسولفات در بطري نمونه گيري هر چند كه عوامل گندزدا در آب نيز موجود
باشد خودداري كرد و بايد آزمون را به سرعت انجام داد.
4. در بطري را برداريد، ترتيب برداشتن آن بدين صورت است كه براي
جلوگيري از آلوده شدن آن در اثر تماس مستقيم با دست، آن را با پوششي
مانند كاغذ آل و مينيوم برداريد و براي اجتناب از لمس كردن دهانه بطري
شركت ملي گاز ايران
امور بهداشت، ايمني و محيط زيست
راهنما:
ويژگي هاي آب آشاميدني،
نمونه برداري و آزمايشات
صفحه 20 از 36
HSE-GU-H-133(0)-85
پائين بطري را گرفته و بدون آ ب كشي با آب مورد نمونه گيري آن را به
سرعت در زير جريان آب قرار داده و سه چهارم بطري را پر كنيد تا عمل
مخلوط كردن نمونه قبل از آزمون به سهولت قابل انجام باشد.
بدون تأمل در بطر ي را گذارده و ورق گردگير را دور گردن بطري بپيچيد و
دقت كنيد از تماس با در گردن بطري در حين عمل خودداري و حتي الامكان
هيچگونه غباري در اثر وزش باد داخل بطري نشود.
5. هنگامي كه آب مورد نمونه گيري بالاتر و يا پايين تر از فشار جو باشد بايد از
وسايل مخصوص براي برداشتن نمونه استفاده شود كه در صورت اجازه دادن
شرايط فيزيكي، ساده ترين وسايل، استفاده از فشار سنج ميباشد.
وسيله برداشت نمونه از يك ظرف نمونه گيري كه تحت خلا قرار د ارد عبارت
است از يك پمپ پيستوني كوچك كه نمونه را به يك ظرف نمونه گيري كه
در فشار جو است منتقل م ي كند و اين پمپ بايد از مواردي بوده و ساختمان
بين « گيرنده نمون ه » آن طوري باشد كه باعث آلودگي نمونه نشود و ظرف
پمپ و نقطه نمونه گيري جاي گير د . با چنين تركيبي نمو نه موجود در ظرف
گيرنده نمونه پس از بستن شير آن و رسانيدن به جو، به داخل ظرف نمونه
گيري خالي خواهد شد.
3-6-3 . نمونه گيري از آب راديواكتيو:
- به دليل خطرات شديد مرتبط در كار با آبهائي كه داراي نوكلوئيدهاي
راديواكتيو مي باشد بايد حمل و نقل نمون ه هاي راديواكتيو به طور ويژ ه اي
انجام شود.
اطلاعات مربوط به مخاطرات راديولوژيكي و توصي ه هاي حفاظت در برابر
تشعشع توسط كميته حفاظت از تشعشع و ... تشريع گرديده است.
- در هنگام نمونه گيري از آبهائي كه در فرآيند مواد راديواكتيو به كار م ي -
رود و ميزان مواد راديواكتيويته آن بالا اس ت مانند آب سرد كننده
راكتورهاي هسته اي بايد آئين نام ه هاي حفاظت و بهداشت در برابر
شركت ملي گاز ايران
امور بهداشت، ايمني و محيط زيست
راهنما:
ويژگي هاي آب آشاميدني،
نمونه برداري و آزمايشات
صفحه 21 از 36
HSE-GU-H-133(0)-85
پرتوهاي مواد راديواكتيو رعايت شود و در چنين مواردي بايد از لباسهاي
محافظ مناسب استفاده كرد و وسيله تعيين كننده ميزان دريافت فردي
پرتو هنگامي كه امكان ميزان تشعشع خارجي در حد خطرناك وجود
دارد، مورد نياز ميباشد.
در موردي كه سطح راديواكتيويته ناحيه نمونه گيري به اندازه كافي زياد
است تا ايجاد خطر تشعشع نمايد، جدار حفاظتي براي خطوط نمونه سرد
كنندهها و وسايل جمع آوري براي تقليل، قرار گرفتن در معرض پرتو
لازم است.
اقدامات احتياطي را براي جلوگيري از آلودگي و انتشار مواد
راديواكتيويته به علت ريختن نمون ه ها و يا تراوش از خط نمونه و
شكستگي خط، شيرها، ظروف حمل و نقل به كار بريد.
به علاوه احتياطهاي لازم را نيز بايد رعايت كرد تا از رها شدن گازها و
تركيباتي كه از طريق هوا مواد راديواكتيو منتشر م ي نمايد و به اين
وسيله خطراتي را در جمع آوري و برداشت نمونه توليد م ي كند،
جلوگيري شود.
- در هنگام حمل و نقل ظروف محتوي نمونه بايد حفاظ و بسته بندي با
آئين نامه حمل و نقل مواد راديواكتيو مطابقت نمايد.
- هنگامي كه آب مورد نمونه گيري تحت فشار و داراي تر ك يبات گازي
راديواكتيو باشد، ظروف نمونه بكار رفته بايد طوري طراحي شده باشد كه
از هر نقصان بيتناسب گازها در هنگام عمل نمونه گيري جلوگيري شود.
- چنانكه قبلاً در تهيه ظروف نمونه گيري دقت كافي مبذول نشده است
اقدامات لازم براي به حداقل رسانيدن ميزان جذب مواد راد ي واكتيويته به
عمل آورد.
در موقع نمونه گيري از نهرها و يا ساير آ ب هاي طبيعي امكان دارد مواد
سهلالجذب بر روي سطوح ذرات وجود داشته در چنين مواردي هر عملي
شركت ملي گاز ايران
امور بهداشت، ايمني و محيط زيست
راهنما:
ويژگي هاي آب آشاميدني،
نمونه برداري و آزمايشات
صفحه 22 از 36
HSE-GU-H-133(0)-85
در جهت جلوگيري از جذب ممكن است به انتقال نامطلوب
راديونوكلئيدها از فاز معلق به فاز محلول منجر گردد.
7-3 . نگهداري نمونهها:
الف) مواد شيميائي محافظ را براي آزمو ن هاي فيزيكي، شيميائي و يا راديولوژيكي كه
بطور اختصاصي در هر روش آزمون مشخص شده است به نمونهها اضافه كنيد.
انجماد سريع نمونه نيز براي حفاظت بعضي از تركيبات آلي نتيجه مناسب داده
است و بايد افزودن هر نوع ماده محافظت كننده را بر روي برچسب نمونه بيان كرد.
ب) نمونه هاي آزمون باكتريولوژي در صورتيكه ظرف يك ساعت پس از جمع آوري مورد
آزمايش قرار نگيرد، احتياج به سرد كردن دارد.
1. نمونههائي كه در يك ساعت اول پس از جمع آوري مورد آزمون قرار م ي گيرد را
ميتوان بدون يخ زدن در محل سرد نگاه داشت.
2. نمونههايي كه بيشتر از يك ساعت از نمونه گيري امكان آزمايش آن فراهم م ي -
شود بايد در يخچال و يا يخدان در درجه حرارتي كه بيشتر از چهار درجه سانتي
گراد نباشد نگاهداري نمود.
در هيچ حالتي فاصله زماني بين جمع آوري و آزمون نبايد بيشتر از 12 ساعت در
موارد عادي و يا شش ساعت در مورد نمونههاي مشكوك به داشتن مقادير زياد از
ارگانيزم باشد.
براي دستور كارهاي بررسي نمونه در محل (آزمايشات صحرائي ) بايد مدت زمان
طولانيتري در نظر گرفته شود.
3. د ر صورت حمل و نقل نمون ه ها را بايد در ظرف ي با جدار عايق كه محتوي يخ است
منتقل كرد تا دماي آن بين صفر تا چهار درجه سانتي گراد باقيمانده و امكان
استفاده براي آزمون، ظرف 12 ساعت پس از جمع آوري فراهم گردد.
اگر شرايط حفظ و نگهداري نمونه با بندهاي 2 و 3 اين قسمت تطبيق نكند
شرايط واقعي را در گزارش آزمون بيان كنيد.
شركت ملي گاز ايران
امور بهداشت، ايمني و محيط زيست
راهنما:
ويژگي هاي آب آشاميدني،
نمونه برداري و آزمايشات
صفحه 23 از 36
HSE-GU-H-133(0)-85
8-3 . فاصله زماني بين جمع آوري و تجزيه نمونهها:
الف) بطور كلي فاصله زماني ميان جمع آوري و تجزيه نمون ه ها بايد حت ي الامكان كوتاه
باشد ولي در بعضي شرايط براي به دست آوردن نتايج مطمئ ن تر لازم است تجزيه
نمونه در محل نمونه گيري انجام شود.
زمان مجاز و اقعي بين جمع آوري و تجزيه نمونه به نوع آزمايش مورد نظر،
خصوصيات نمونه و فاصله زماني جايز براي به كار بردن واكنش صحيح بستگي
دارد.
ب) در بيان يك تجزيه، طول انقضاي زمان بين جمع آوري و تجزيه نمونه را مشخص
كنيد.
ج) گازهاي محلول مانند اكسيژن، ئيدروژن سولفور ه و دي اكسيد كربن را در محل
نمونه گيري اندازه گيري كنيد مگر در مواردي كه امكان تثبيت آن وجود داشته و
اندازه گيري بعداً طبق روش اختصاصي مشخص شده صورت پذيرد.
د) در نمونه گيري براي اندازه گير ي هاي راديواكتيويته، زمان نمونه گيري را يادداشت
و چنانچه فعاليت مو اد با عمر كوتاه مورد نظر است، تجزيه بايد با نهايت سرعت به
طريقي انجام پذيرد كه افت فعاليت ماده به علت تضعيف راديواكتيو به حداقل
برسد.
در صورتي كه فقط فعاليت مواد با عمر طولاني مورد نظر است در بعضي موارد
اندازه گيري راديواكتيويته با گذراندن نمونه به مدت زم ا ن كافي پس از نمونه گيري
براي ضعيف شدن فعاليت راديونوكليئدها با عمركوتاه به سهولت قابل انجام م ي -
باشد.
آب با استفاده از كيت: PH 4. روش سنجش كلر باقيمانده و
اين دو آزمايش از جمله آزمايشات روزانه آب ميباشند.
الف) كلر باقيمانده
1. ابتدا محفظه كيت را چند مرتبه با آب مورد آزمايش شستشو دهيد.
شركت ملي گاز ايران
امور بهداشت، ايمني و محيط زيست
راهنما:
ويژگي هاي آب آشاميدني،
نمونه برداري و آزمايشات
صفحه 24 از 36
HSE-GU-H-133(0)-85
در كف محفظه آزمايش (در حالي كه خالي (DPD No. 2. پنج قطره از معرف شماره يك ( 1
ميباشد) بريزيد.
اضافه نماييد. (DPD No. 3. پنج قطره از معرف شماره دو ( 2
4. محفظه را با آب مورد آزمايش تا جايي كه مشخص شده پر كنيد.
5. سپس درپوش پلاستيكي را بر رو ي محفظه قرار داده و مقدار كلر آزاد باقيمانده را
سريعاً قرائت نماييد، براي اين منظور بهتر است پلاستيك يا كاغذ سفيدي در پشت
كيت قرار دهيد و آنرا قرائت نماييد.
0 ميلي گرم در ليتر باشد. /2-0/ مقدار كلر باقيمانده آب بايد 8
سنجي PH ( ب
1. چند مرتبه محفظه كيت را با آب مورد آزمايش شستشو داده، سپس تا علامتي كه
مشخص شده از آب پر كنيد.
سنج در آب ريخته و درب آنرا ببنديد و آنرا تكان دهيد. PH 2. پنج قطره از محلول
را قرائت نماييد، براي اين منظور پلاستيك يا كاغذي را در پشت كيت PH 3. سپس مقدار
قرار دهيد.
6 مي-باشد. /8-8/ بهينه آب شرب 2 PH مقدار 􀃏
5. گندزدايي آب آشاميدني با استفاده از كلر:
كلر پودري يا گرانول كه در حال حاضر استفاده م ي شود به صورت هيپوكلريت با درجه خلوص
%70 ميباشد.
براي گندزدايي آب معمولاً به ازاي هر متر مكعب آب 3 گرم كلر در نظر گرفته م ي شود كه گاهي
اوقات و بخصوص در مواقع اپيدمي امراض م ي توان 5 گرم كلر را در يك متر مكعب آب در نظر
گرفت.
1-5 . نحوه گندزدايي آب مخازن:
الف) محاسبه حجم مخزن
ب) حل نمودن كلر مورد نياز در يك مخزن اوليه
شركت ملي گاز ايران
امور بهداشت، ايمني و محيط زيست
راهنما:
ويژگي هاي آب آشاميدني،
نمونه برداري و آزمايشات
صفحه 25 از 36
HSE-GU-H-133(0)-85
ج) اختلاط محلول كلر تهيه شده با آب مخزن با زمان ماند نيم ساعت
د) سنجش كلر باقيمانده
در صورت استفاده از كلريناتور و كلر ناخالص بايستي ابتدا محلول كلر را چند ساعت قبل
از استفاده در يك ظرف غير از بشكه كلريناتور حل كرده و پس از گذشت مدت لازم
جهت رسوب مواد ناخالص، محلول به دست آمده را به دستگاه كلريناتور داد.
2-5 . كلرزني آب چاه:
با توجه به اند ازه گيري حجم آب به ازاي هر متر مكعب 3 تا 5 گرم كلر به آب چاه اضافه
ميشود. كلرزني چاه به طريقه كوزه گذاري:
12 ليتر تهيه ميشود. - الف) ابتدا يك كوزه (گلي) بدون لعاب به حجم 15
ب) مقدار 750 گرم كلر را با 33 كيلوگرم ماسه مخلوط كرده و داخل كوزه ميريزيم.
ج) دو سوراخ هم اندازه به قطر حدود 16 ميلي متر در بدنه كوزه ايجاد كرده و درب كوزه
را با يك ورقه پلاستيكي كاملاً عايق ميكنيم.
د) كوزه را به كمك يك طناب طوري در چاه آويزان ميكنيم كه يك متر در آب فرو رود.
ه) بالاي طناب را در محل مناسبي خارج از چاه محكم م ي بنديم اين كلرزني براي يك چاه
كه روزانه حدود 1200 ليتر آب دهي دارد براي مدت يك هفته كافي است.
3-5 . طرز نگهداري مناسب و بهينه كلر:
الف) كلر را بايد در محلي خنك و بدون رطوبت نگهداشت .
ب) نگهداري كلر نزديك بخاري، آتش و تابش نور خورشيد ممنوع است.
ج) كلر در مجاورت هوا به مرور خاصيت خود را از دست م ي دهد و بايستي در ظروف درب
بسته نگهداري شود.
د) ظرف نگهداري كلر بايستي از جنس پلاستيك باشد زيرا كلر در ظرف فلزي ايجاد
خوردگي مينمايد.
كلر روي باكتر ي هاي آبهاي گل آلود اثر ندارد و بايستي قبل از ضد عفوني، اينگونه آبها را
به حو ضچه ته نشيني هدايت كرده و پس از اضافه كردن مواد ته نشين كننده مثل
سولفات آلومينيوم مواد معلق در آب را ته نشين نمود.
شركت ملي گاز ايران
امور بهداشت، ايمني و محيط زيست
راهنما:
ويژگي هاي آب آشاميدني،
نمونه برداري و آزمايشات
صفحه 26 از 36
HSE-GU-H-133(0)-85
كلر روي آبهايي كه آلودگي شديد ميكروبي و مواد آلي زياد دارند تأثير مطلوب ندارد.
در گندزدايي زمان تماس كلر با آب و مقدار كلر مورد نياز حائز اهميت است.
6. بهسازي چاه:
معمولاً آلودگي آب چا ه هاي عميق از چا ه هاي سطحي كمتر اس ت . در هر حال بهسازي اينگونه
چاه ها نيز ضروري است.
بايستي محل اتصال لول ه هاي بالاي چاه به وسيل ه جوشكاري عايق بندي و در قسمت پايين
(محل آبدهي ) لولههاي فولادي شياردار نصب گرد د . اطراف لوله ها بايستي به وسيل ه ي قلوه
سنگهاي كوچك (گردويي) پر شود.
دور بودن از چاههاي فاضلاب و ساير منابع آلوده كننده:
الف) فاصله چاه از آب چا ه هاي فاضلاب با توجه به جنس زمين، شيب زمين و عمق آب
زيرزميني بايد تعيين شود.
ب) در زمينهاي شيبدار چاه آب بايد بالاتر از چاه فاضلاب حفر شود.
ج) فاصله طولي چاه آب با چاه فاضلاب بايد در زمي ن هاي رسي حداقل 15 متر و در زمي ن هاي
شني حداقل 20 متر و در زمي ن هاي شني با دان ه هاي درشت و تراكم كم بايد 30 متر
باشد.
د) فاصله عمق سطح آب زيرزميني تا كف چاه آب و فاضلاب بايد حداقل 3 متر باشد.
ديوارههاي چاه آب به عمق 3 متر از سطح خاك بايد بهسازي شو د . براي اين كار م ي توان از
جدارههاي بتوني يا كاش ي هاي گلي (سفالي) استفاده كرد و يا به وسيله آجر يا ملات سيمان
جداره سازي نمود و پشت جدار ه ها را به وسيل ه ي بتون و يا گل آهك پر نمو د . جداسازي بايد 30
تا 70 سانتيمتر از سطح خاك بالاتر باش د . اطراف چاه را به شعاع يك متر بايستي كف سازي و به
سمت بيرون و در جهت فاضلاب رويي كه ايجاد ميشود شيب داد.
بايستي درب چاه را با يك درپوش بتوني و مسلح (بتون و آرماتور) پوشانده و يك تلمبه روي آن
نصب كرد.
بهسازي اطراف چاههاي عميق همانند چاه كم عمق و نيمه عمق است.
شركت ملي گاز ايران
امور بهداشت، ايمني و محيط زيست
راهنما:
ويژگي هاي آب آشاميدني،
نمونه برداري و آزمايشات
صفحه 27 از 36
HSE-GU-H-133(0)-85
چاههاي حفر شده در كنار رودخان ه ها بايد حداقل 20 متر از نظر طولي با رودخانه فاصله داشته و
ديوارههاي آنها بهسازي و دهانه كاملاً پوشانده شود.
تا فاصله 20 متر اطراف اين چاهها نبايد هيچگونه جوي آب و هرز آب وجود داشته باشد.
از نظر بهداشتي به هيچ عنوان نبايد مستقيماً از آب رودخان ه ها براي لوله كشي آب آشاميدني
استفاده شود.
7. شرايط بهينه مخزن آب:
- مجهز به ورودي و خروجي مجزا باشد.
- نحوه استقرار لولههاي ورودي و خروجي از هر مخزن بايد طوري باشد كه امكان
جريان ميانبر را به حركت در مخزن ندهد.
- سيركولاسيون در مخازن وجود داشته باشد.
- ورودي را معمولاً از قسمت بالاي مخزن و خروجي را 30 سانتيمتر بالاتر از كف
مخزن در نظر ميگيرند.
- بايستي داراي كفشوي و يا لوله تخليه فاضلاب هم سطح كف باشد.
- سرريز بايد به طور آزاد در قسمت بالايي مخزن وجود داشته باشد.
- مخزن بايد مجهز به هواكش و منهول باشد.
- داراي سيستم كنترل سطح باشد.
- بايستي اثرات گرما و سرما در طراحي آن مد نظر قرار گيرد.
- حتماً بايد محصور و تحت كنترل باشد.
- هواكشها و ساير منافذ مجهز به توري باشد.
- بايد به طور كامل آب بند باشد.
بين ورودي و خروجي مخزن By Pass - امكان برقراري جريان كنار گذر يا
وجود داشته باشد.
50- - مخازن ذخيره آب بايستي بطور فصلي تخليه شده و با محلول كلر ( 100
ميلي گرم در ليتر) شستشو شوند.
شركت ملي گاز ايران
امور بهداشت، ايمني و محيط زيست
راهنما:
ويژگي هاي آب آشاميدني،
نمونه برداري و آزمايشات
صفحه 28 از 36
HSE-GU-H-133(0)-85
- درب مخازن ذخيره بايستي هميشه مسدود بوده و به نحوي باشد كه امكان
ورود حيوانات و پرندگان و .... به آن وجود نداشته باشد.
- مخازن مخزن زميني بايستي به نحوي طراحي و ساخته شود كه احتمال نشت
آب به آن وجود نداشته و از چاههاي فاضلاب به انداز ه ي كافي فاصله داشته
باشند.
- در صورتي كه آب دريافتي مخازن مستقر در كمپ فاقد كلر باقيمانده باشد
3 گرم پودر پركلرين - شخص مسئول (آبدار) بايستي به ازاي هر متر مكعب 5
به مخزن اضافه نمايند.
- كلر باقيمانده آب مخازن بايستي بطور روزانه توسط آبدار چك و ثبت گردد.
- ماشينهاي حمل آب و يخ بايد داراي مجوز صلاحيت بهداشتي از وزارت
بهداشت و درمان و آموزش پزشكي بوده و شرايط ذيل را دارا باشند:
8. شرايط ماشين هاي حمل آب و يخ:
ماشينهاي حمل آب و يخ بايد دارا ي مجوز صلاحيت بهداشتي از وزارت بهداشت و درمان و
آموزش پزشكي بوده و شرايط ذيل را دارا باشند:
- راننده و ساير افرادي كه در حمل آب كمك ميكنند بايد داراي كارت تندرستي
معتبر باشند.
- ماشين بايد داراي ظاهري تميز بوده و فقط جهت حمل آب شرب استفاده گردد.
- در صورت تهيه يخ از كارگا ه هاي خارج مجتمع بايد تلاش گردد تا در انتخاب
آنها اولويت با منابع داراي صلاحيت بهداشتي از سوي مراجع ذيصلاح باشد.
- يخ ها بايستي در لفاف پلي اتيلني چند لايه و در اوزان تا ده كيلوگرم بسته
بندي شود.
- كارگران بايد هنگام نقل و انتقال قالب هاي يخ دستكش مناسب و تميز بپوشند.
- ماشينهاي حمل يخ بايد داراي سردخانه باشند.
شركت ملي گاز ايران
امور بهداشت، ايمني و محيط زيست
راهنما:
ويژگي هاي آب آشاميدني،
نمونه برداري و آزمايشات
صفحه 29 از 36
HSE-GU-H-133(0)-85
1) اصول و ضوابط طراحي ايمني و بهداشت ساختمان واحد كلرزني و انبار سيلندر گاز
- ساختمان واحد كلرزني بايستي مستقل از ديگر واحدها و ترجيحاً هم سطح زمين باشد.
3 (طول، عرض، ارتفا ع ) متر باشد ×3× - حداقل ابعاد اتاق استقرار سيلندرهاي آماده مصرف 5
تا فضاي كافي براي اپراتور جهت انجام تعميرات يا تعويض سيلندر موجود باشد.
- پي ستونهاي استقرار سيلندرهاي گاز داراي استحكام كافي باشد.
- ديوارهاي جانبي اتاق استقرار سيلندرهاي گاز و اتاق كلرزني به صورت شيب دار اجرا شود تا
آب باران و برف در آب رو به راحتي تخليه گردد، هدف از اين امر آن است كه هيچگونه
رطوبتي بر روي كپسولهاي گاز كلر اثر گذار نباشد.
- سقف اتاقهاي استقرار سيلندرهاي گاز كلرزني بايد داراي عايق حرارتي باشد.
- در سقف اتاق استقرار سيلندرهاي گاز آماده مصرف شبكه افشانك آب (روش سقف ي )
مناسب تعبيه شود تا در مواقع اضطراري (نشت گاز) به منظور شستشوي گاز عمل نمايد.
- مصالح ساختماني مورد استفاده براي پوشش ديوارها، كف و سقف اتاق استقرا ر سيلندرهاي
آماده مصرف، كلرزني و انبار سيلندرهاي گاز ميبايست در برابر خوردگي و آتش مقاوم باشد.
- در ورودي براي حمل سيلندر به داخل و خارج انبار م ي تواند از نوع كشويي يا ريلي باشد ولي
در خروج عادي و اضطراري كاركنان بايد از نوع لولايي و به طرف بيرون باز شود.
- سيستم جمع آوري و دفع فاضلاب واحد كلرزني براي مواقع اضطراري پيش بيني شود.
3 (طول، عرض، ×1/5× - پيش بيني حوضچه خنثي سازي خارج از اتاق كلرزني با ابعاد حداقل 3
عمق) متر كه همواره بايد داراي آب آهك و يا ترجيحاً سود در حد اشباع باشد (براي غوطه -
ور كردن يك سيلندر يك تني) همچنين شير تخليه در پائئ ن ترين نقطه حوضچه تعبيه
گردد.
- محل انبار سيلندرهاي كلر بايد دور از محل رفت و آمد وسائط نقليه عمومي باشد.
ضميمه: راهنماي ايمني و بهداشت در واحدهاي كلرزني آب آشاميدني
شركت ملي گاز ايران
امور بهداشت، ايمني و محيط زيست
راهنما:
ويژگي هاي آب آشاميدني،
نمونه برداري و آزمايشات
صفحه 30 از 36
HSE-GU-H-133(0)-85
- محل نگهداري و استقرار سيلندرهاي كلر بايستي دور از منابع توليد حرارت و تابش مستقيم
نور خورشيد باشد.
- سيلندرهاي گاز دور از لولههاي بخار آب، رادياتور، اجاق گاز و يا بويلرها نگهداري شوند.
- اتاق نگهداري سيلندرهاي كلر و واحد كلرزني بايد داراي ديوارهاي بدون درز و شكاف باشد
تا امكان نشت احتمالي گاز به اتاقهاي ديگر وجود نداشته باشد.
- اتاق استقرار سيلندرهاي آماده مصرف و انبار بايد م جهز به جرثقيل سقفي از نوع
هيدروليكي يا الكتريكي چهار حالته باشد و تيري كه جرثقيل بر روي آن نصب م ي گردد به
گونهاي باشد كه سيلندرهاي اتاق استقرار سيلندرهاي آماده مصرف و انبار را پوشش ده د .
ضمناً اتصال بازوهاي جرثقيل به كمربند سيلندرها بايد بطور خودكار طراحي شود.
- دسته كنترل جرثقيل در خارج از اتاق استقرار سيلندرهاي آماده مصرف و انبار و در كنار
حوضچه خنثي سازي و درون محفظه مناسب قرار گيرد (طول كابل دسته كنترل بگون ه اي
انتخاب شود كه اپراتور قادر به كار كردن با آن از فاصله دور باشد).
- حوضچه خنثي سازي ترجيحاً در م قابل استقرار سيلندرهاي آماده مصرف و انبار سيلندرها
طراحي و ساخته شود.
- كانالهاي تخليه هوا مجهز به فن مكنده در ارتفاع 20 سانتيمتري از كف اتاق استقرار
سيلندرهاي آماده مصرف و اتاق كلرزني تعبيه شود و هواي خروجي م ي بايست به حوضچه
خنثي سازي هدايت و بعد از آن به هواي آزاد تخليه گردد.
- فن دمنده هواي آزاد بايد نزديك به سقف اتاق استقرار سيلندرهاي آماده مصرف و اتاق
كلرزني نصب گردد.
- سيستم لوله كشي، ساده و داراي حداقل اتصالات و عايق در مقابل حرارت زياد باشد و هرگز
از لولهكشي طويل استفاده نشود.
- تابلوي برق و كليد قطع و وصل (تهويه و روشنايي) اتاق استقرار سيلندرهاي آماده مصرف در
خارج از آن نصب گرد د . همچنين تجهيزات ايمني مناسب براي تابلوهاي برق شامل سيم
ارث، كفپوش عايق، فيوز، كنتور فاز و ... منظور گردد.
شركت ملي گاز ايران
امور بهداشت، ايمني و محيط زيست
راهنما:
ويژگي هاي آب آشاميدني،
نمونه برداري و آزمايشات
صفحه 31 از 36
HSE-GU-H-133(0)-85
- نكات ايمني سيلندرهاي گاز كلر:
- مخازن، سيلندرها و ديگر ظروف گاز كلر بايستي بر اساس مشخصات فني استانداردهاي
بين المللي طراحي و ساخته شود.
- سيلندرهاي كلر بايستي مجزا از مواد شيميايي يا تركيبي مانند آمونياك، اكسيژن،
روغن و مواد شيميايي مورد استفاده در كشاورزي و هيدروكرب ن هاي گازي و مايع
نگهداري شوند.
- شير سيلندرها، مخازن، ظر و ف گاز كلر بايستي از لحاظ خوردگي و نشت مورد
بازديدهاي منظم و مستمر قرار گيرد.
- در زمان اتصال يا باز كردن سيلندرها يا مخازن نبايستي كاركنان به تنهايي اقدام
نمايند.
- سيلندرها و ديگر ظروف گاز كلر نبايستي به حالتي قرار گيرند كه خطر سقوط داشته
باشند و يا خطر سقوط جسمي بر روي آنها وجود داشته باشد.
- تجهيزات سيستم كلرزني در تمام اوقات بايستي از رطوبت عاري باشند.
- استفاده از گري س هاي معمولي براي روغنكاري قطعات كلرزني مجاز نم ي باشد و بايستي
از گريسهاي مقاوم در برابر كلر كه بنيان فلوئور يا كلرو مناسب داشته باشد، استفا د ه
گردد.
- آموزش افرادي كه در ارتباط با دريافت، انبار كردن يا استفاده از كلر و نگهداري آن م ي -
باشند در زمينه مسايل بهداشتي و ايمني كار با كلر و نحوه نصب، چگونگي كشف و
رديابي نشت گاز، تعمير و نگهداري و چگونگي استفاده از وسايل ايمني و رعايت نكات
بهداشتي ضروري است.
- ضوابط نگهداري و انبار سيلندرهاي گاز كلر:
- مخازن بزرگ بايد روي پاي ه هاي محكم فولادي يا بتني قرار داده شود و مخازن با حجم
معمولي روي سطح محكم و پايدار قرار داده شود.
- از فضاهاي زير زمين يا زير همكف نبايستي براي انبار گاز كلر استفاده كرد.
شركت ملي گاز ايران
امور بهداشت، ايمني و محيط زيست
راهنما:
ويژگي هاي آب آشاميدني،
نمونه برداري و آزمايشات
صفحه 32 از 36
HSE-GU-H-133(0)-85
- سيلندرها و ديگر ظروف گاز نبايستي در نزديكي آسانسور يا سيست م هاي تهويه و ديگر
بازسوها قرار گيرند تا از خطر نشت و پخش گاز به ساير قسمتاي ساختمان جلوگيري شود.
- سيلندرها يا مخازني كه در محوطه باز انبار م ي شوند بايستي بر روي كف بتني يا مقاوم در
برابر حريق قرار گيرند.
- چنانچه از سيلندرهاي گاز كلر در مح ل هاي دور دست و سرپوشيده نگهداري م ي شود مي -
بايست حتماً به سيستم تهويه فشار مثبت مجهز باشن د . فاصله بين دو سيلندر در محل
انبار حداقل 30 سانتيمتر باشد.
- مخازن يك تني گاز كلر بايستي مطابق دستورالعمل سازنده انبار شوند.
- سيلندرهاي گاز كلر ترجيحاً به صورت عمومي انبار شوند.
- سيلندرها كمي بالاتر از سطح زمين قرار گيرند و براي جلوگيري از غلتيدن بايد آنها را
مهار كرد.
- سيلندرهاي پر و خالي بايد جدا از هم نگهداري شوند و با پرچسب پر و خالي مشخص
شوند.
- سيلندرها و ديگر ظروف ق ا بل حمل بايستي به نحوي انبار شوند كه براحتي قابل بازرسي
باشند.
- براي دستيابي آسان به سيلندرها بايد يك راه باز و بدون مانع با عرض حداقل يك متر
براي دسترسي و بازرسي به هر نقطه از مخازن در انبار وجود داشته باشد.
- يك مسير با عرض حداقل يك متر از در ورودي تا محل استقرار سيلندرها وجود داشته
باشد.
- براي هر سيلندر گاز، شناسنامهاي حاوي اطلاعات زير تهيه گردد:
شماره سريال – نام ايستگاه – تاريخ رسوب زدايي – تاريخ تست فشار – تاريخ پر كردن
سيلندر.
- در انبار سيلندر گاز، وسايل ايمني مناسب از قبيل كپسول آتش نشاني، ماسك، كپسو ل
اكسيژن، زنگ خطر، دما سنج و تلفن در محل مناسب و در دسترس فوري قرار داده شود.
- مكان تخليه و بارگيري بايد مجهز به وسايل و تجهيزات ايمني باشد.
شركت ملي گاز ايران
امور بهداشت، ايمني و محيط زيست
راهنما:
ويژگي هاي آب آشاميدني،
نمونه برداري و آزمايشات
صفحه 33 از 36
HSE-GU-H-133(0)-85
- تجهيزات الكتريكي از قبيل وسايل اندازه گيري برقي، جعبه فيوز، كليدهاي برق و امثالهم
در انبار و محل نگهداري سيلندرهاي گاز كلر ممنوع است.
- داخل انبار بايد همواره تميز، خنك و عاري از بخارات خورنده بوده و از تهويه مناسب
برخوردار باشد.
- كنترل روزانه تجهيزات ايمني واحد كلرزني و انبار از قبيل ماسك، سيستم تهويه، زنگ
خطر، دوش آب، چشم شوي، كپسول آتش نشاني و كپسول اكسيژن و اطمينان از صحت و
كارآيي آنها انجام گيرد.
- كنترل و اندازه گيري روزانه دماي انبار و واحد كلرزني ضروري است.
- ورود افراد متفرقه به انبار اكيداً ممنوع است.
- پوشش درهاي انبار بايد از جنس مقاوم در برابر آتش باشد.
- محوطه خارجي اطراف انبار بايستي عاري از گياه و عل ف هاي هرز خشك و يا ضايعات قابل
اشتعال باشد.
4) ضوابط حمل و نقل سيلندرهاي كلر:
- براي حركت دادن سيلندرها و ديگر مخازن كلر بايستي تجهيزات مناسب وجود داشته
باشد.
- سيلندرهاي گاز كلر هنگام حمل بايستي بصورت عمودي بارگيري و كام لاً مهر شوند.
- براي بارگيري سيلندرهاي گاز كلر بايد از جرثقيل يا بالابرهاي مغناطيسي استفاده شود.
- در هنگام حمل و نقل بايد كلاهك محافظ شير تخليه بر روي آن قرار داده شود.
- براي بلند كردن سيلندر هرگز از كلاهك محافظ روي شير كپسول استفاده نگردد.
- ارابه دستي حمل سيلندرهاي كوچك بايستي مجهز به بست يا زنجير جهت مهار كردن
سيلندر در جاي خود باشد و يا طراحي آن به گون ه اي صورت پذيرد كه حمل اين مخازن و
سيلندرها با ايمني انجام گيرد.
- از انداختن سيلندر از ارتفاع بر روي زمين و يا غلطاندن آن بر سطح زمين و ضربه زدن به
آن جدداً خودداري شود.
- از قرار دادن سيلندرهاي گاز كلر پر در معرض تابش مستقيم آفتاب اكيداً خودداري شود.
شركت ملي گاز ايران
امور بهداشت، ايمني و محيط زيست
راهنما:
ويژگي هاي آب آشاميدني،
نمونه برداري و آزمايشات
صفحه 34 از 36
HSE-GU-H-133(0)-85
- در محل بارگيري و تخليه سيلندرهاي گاز، حوضچه خنثي سازي پيش بيني گردد.
- ترجيحاً بارگيري و حمل و نقل سيلندرهاي گاز در ساعاتي از شبانه روز انجام گيرد كه
رفت و آمد كمتر است.
- در مبدأ و قبل از حمل سيلندرهاي گاز پر، شيرهاي سيلندر بازديد كامل بعمل آيد.
- افرادي كه با حمل و نقل سيلندرهاي گاز سر و كار دارند بايد آموز ش هاي لازم در زمينه
پيشگيري و مقابله با خطرات احتمالي را فراگيرند.
- وسيله نقليه حمل كننده سيلندر بايد به وسايل هشدار دهنده مجهز بوده و داراي فلاشر و
علامت حمل گاز خطرناك باشد.
- راننده وسايل نقليه و افراد همراه م ي بايست ماسك ضد گاز كلر براي مواقع اضطراري در
اختيار داشته باشند.
5) روشهاي تشخيص نشت گاز و مقابله با آن:
- تشخيص گاز كلر در هوا از طريق حس بويايي
- تشخيص بوسيله معرفهاي شيميايي، عملي ترين روش استفاده از يك پارچه آغشته به
آمونياك و قرار دادن آن سر يك چوب كه با آن محل نشت گاز كلر را در مسير اوليه و
اتصالات ميتوان پيدا كرد (آمونياك در مقابل گاز كلر توليد دود سفيد ميكند).
- استفاده از كاغذ آغشته به يدور پتاسيم و نشاسته (در صورت وجود كلر رنگ كاغذ آبي
ميشود).
- در صورت نشت گاز كلر، اپراتور مجاز خواهد بود كه دوش آب را بر روي سيلندر باز نمايد ،
تا بدليل كاهش حرارت بدنه سيلندر، گاز كمتري از آن خارج شود.
- ايجاد سيستم خودكار نشت ياب در واحد كلرزني و انبار و كنترل مداوم آن توسط اپراتور
و انبار دار.
- در موقع بروز خطر نشت گاز، ضمن رعايت اصول موارد ايمني اوليه بايد به سازمان آتش
نشاني اطلاع داده شود.
- در صورت نشت گاز، ضمن رعايت اصول موارد ايمني اوليه بايد به سازمان آتش نشاني
اطلاع داده شود.
شركت ملي گاز ايران
امور بهداشت، ايمني و محيط زيست
راهنما:
ويژگي هاي آب آشاميدني،
نمونه برداري و آزمايشات
صفحه 35 از 36
HSE-GU-H-133(0)-85
- در صورت نشت گاز بايد براي دور كردن افراد از محل خطر با به صدا در آوردن زنگ خطر
اقدام گردد.
- در صورت نشت مايع كلر، كپسول را به نحوي قرار دهيد كه كلر به صورت گاز خارج شود و
در هر صورت هنگام خروج كلر مايع، از پاشيدن آب بر روي سيلندر جداً خودداري گردد.
- در زمان انجام تعميرات، سيستم كلرزني تماماً از مدار خارج شود، سپس اقدام به تعمير
گردد.
6) اقدامات بهداشتي و امداد در هنگام بروز خطر نشت گاز:
- بدون استفاده از ماسك مخصوص گاز كلر از ناحي ه اي كه آلودگي گاز وجود دارد عبور
ننماييد.
- براي دور شدن از محيط آلوده به گاز مبادرت به دويدن نكنيد، بلكه آهسته قدم برداريد در
صورت نداشتن ماسك، دهان و بيني خود را با يك دستمال يا پارچه مرطوب بپوشانيد.
- در محيط آلوده به گاز خطرناك در جاي پست و گود قرار نگيريد.
- براي دور شدن از محيط آلوده به گاز خلاف مسير جريان باد حركت كنيد (به عنوان مثال
چنانچه باد از غرب به شرق ميوزد بطرف شمال يا جنوب حركت كنيد).
- از محل آلوده ب ه گاز دور شويد و قبل از اين كه راه طولاني طي كنيد در يك محل براي مدت
كوتاهي استراحت كنيد.
- افراد مسموم شده از گاز را فوراً از محل آلوده خارج كنيد.
- افراد مسموم شده از گاز را به اولين مركز پزشكي برسانيد.
- از تكان دادن فرد مسموم خودداري شود و سعي شود براي ان ت قال مسموم از برانكارد يا
وسيلهاي مشابه استفاده شود.
- براي خارج نمودن شخص آسيب ديده از محل آلوده بايستي از ماسك مخصوص گاز كلر
استفاده شود.
- در صورت نبودن ماسك مخصوص، گذاشتن دستمال يا پارچه مرطوب روي دهان و بيني فرد
آسيبديده و امدادگر توصيه ميشود.
- فقط در موردي كه تنفس فرد مسموم قطع شده باشد، تنفس مصنوعي بدهيد.
شركت ملي گاز ايران
امور بهداشت، ايمني و محيط زيست
راهنما:
ويژگي هاي آب آشاميدني،
نمونه برداري و آزمايشات
صفحه 36 از 36
HSE-GU-H-133(0)-85
- مسموم را طوري بخوابانيد كه قسمت فوقاني بدن (سر و گردن) بطرف بالا قرار گيرد.
- تا رسيدن پزشك، مسموم را به حالت استراحت نگهداريد و از صحبت كردن با او خودداري
گردد.
- روي بدن مسموم را بپوشانيد، زيرا خ ن ك كردن بدن مسموم ممكن است باعث شدت
مسموميت او شود.
- در صورتي كه فرد مسموم براي تنفس كردن مشكل دارد م ي توان از كپسول اكسيژن با
دستور مصرف پزشكي استفاده كرد، در غير اينصورت از اين كار بايد جدد اً خودداري شود.
- در صورت پاشيده شدن كلر مايع به سطح بدن، شستشوي م حل آلوده شده با آب فراوان
بسيار مفيد خواهد بود.
7) تجهيزات و وسايل حفاظت فردي:
- باراني يا روپوش مخصوص گاز
- دستكش از جنس مقاوم در برابر اسيد و آتش
- كلاه ايمني از جنس مقاوم در برابر اسيد و آتش
- ماسك تنفسي (ماسك حذف كننده گازهاي خطرناك)
- وسايل حفاظت فردي بايستي در يك ويترين مخصوص و در دسترس فوري قرار داده شود.
- براي نزديك شدن به سيلندر گاز داراي نشتي و يامحل آلوده به گاز كلر، افراد بايستي از
دستگاه هاي تنفسي فشار مثبت استفاده نمايند.

 

پروژه فاضلاب روستاي سرودار

 

 

تصاویر پروژه  دفع بهداشتی فاضلاب  روستای حسنکدر